Pronacja stopy – o co biega?

Kluczowe jest słowo „lekko”. Gdyby stopa przetaczała się praktycznie po całej krawędzi wewnętrznej stopy to już mielibyśmy do czynienia z nadmierną pronacją – i to już jest wada, która może skutkować nadmiernym obciążeniem stawów skokowych i kolan. To z kolei prowadzi do nadwyrężeń i skręceń. Szczególnie narażonymi strukturami są ścięgno Achillesa oraz zapalenie rozcięgna podeszwowego, jak i wspomniany już staw skokowy, kości stępu oraz pierwsza kość śródstopia. W przypadku normalnej pronacji siły działające podczas ruchu są zamortyzowane i nie zagrażają wyżej wspomnianym strukturom. Martwić możesz się więc tylko w sytuacji, gdy masz nadmierną pronację. Jak to sprawdzić? Najlepiej na badaniu podiometrycznym.

Nadmierna pronacja, czy supinacja? Zrób badanie podiometryczne

Dawnej, gdy nie było jeszcze dostępnych dziś metod diagnostycznych ortopeda oceniał, to czy ktoś jest pronatorem czy supinatorem „na oko”, a dokładniej po tym, w jaki sposób ktoś ścierał buty podczas chodzenia. Dziś, gdy jest możliwość przeprowadzenia dokładnego badania komputerowego zarówno podczas stania jak i chodzenia można dowiedzieć się o stopach nieco więcej. Podczas badania podiometrycznego można ocenić nie tylko to, czy ktoś ma nadmierną pronację, czy też supinację, ale można też dokładnie obliczyć jak kształtuje się rozkład nacisków na podłoże w obu stopach. Ponadto, można sprawdzić w których miejscach stopa jest przeciążona, a w których jest nie dociążona? Co z taką wiedzą później zrobić? Oczywiście trzeba ją wykorzystać i rozwiązać problem pacjenta, np. za pomocą indywidualnych wkładek ortopedycznych.

Wkładki ortopedyczne na nadmierną pronację

Zadaniem tego typu wkładek ortopedycznych jest odciążenie wewnętrznej krawędzi stopy, czyli bezpośrednie przeciwdziałanie nadmiernej pronacji. Masz dwie możliwości: albo kupić gotowe wkładki dla pronatorów w sklepie sportowym lub w sklepie ortopedycznym albo zlecić zrobienie indywidualnych wkładek na nadmierną pronację. Pierwsze rozwiązanie jest na pewno tańsze ale daleko mu do ideału, choćby z racji faktu, że gotowe wkładki dla pronatorów mogą nie być zbyt dobrze dopasowane do stóp. Są w końcu zrobione według jakiegoś konkretnego szablonu. Trudno więc, żeby dobrze przypasowały każdemu, prawda? Druga opcja, a więc zrobienie indywidualnych wkładek na nadmierną pronację jest opcją droższą, ale niewątpliwym plusem takiego rozwiązania jest fakt, że wkładki dopasowane zostaną konkretnie pod twoje stopy. Takie wkładki modelowane są na podstawie wspomnianego już badania podiometrycznego. Trzecie rozwiązanie, nad którym mogą zastanawiać się biegacze i osoby chodzące np. po górach to buty dla pronatorów. Szczegóły znajdziesz poniżej, w ostatnim akapicie tekstu.

Buty dla pronatorów – gotowe rozwiązanie?

Buty dla pronatorów to gotowy produkt dla osób, które cierpią na nadmierną pronację stóp. Z tym że podobnie jak gotowe wkładki dla pronatorów nie są w żaden sposób dopasowane do twoich stóp. Zgadza się tylko rozmiar 😉 Poza tym, problem leży w tym, że nadpronacja nadpronacji nie równa. U jednego biegacza może być większa niż u drugiego. Mimo to gotowe buty dla pronatorów mają rozwiązać problem obu biegaczy – takie jest założenie producentów. Rzeczywistość jest jednak brutalna i sprawa z gotowymi butami dla osób cierpiących na nadmierną pronację jest podobna jak z gotowymi wkładkami dla pronatorów. Jeżeli najważniejszy dla ciebie jest komfort biegania i minimalizacja ryzyka kontuzji, a możesz wydać te 250-300 zł na indywidualnie modelowane wkładki to nie masz się nad czym zastanawiać. Buty neutralne z wkładkami dopasowanymi do stóp zawsze dadzą lepszy efekt niż choćby najdroższy but dla pronatorów, który sprzedawca dopasuje dla ciebie tylko pod kątem rozmiaru. Tego możesz być pewien.

FAQ – Pronacja stopy

Czym jest pronacja stopy i czy to coś złego?

Pronacja sama w sobie w żadnym wypadku nie jest czymś złym. To naturalny ruch przetaczania się stopy lekko po wewnętrznej krawędzi podczas chodzenia i biegania. Problematyczna staje się dopiero nadmierna pronacja, gdy stopa przetacza się praktycznie po całej krawędzi wewnętrznej. To już jest wada, która może skutkować nadmiernym obciążeniem stawów skokowych i kolan, prowadząc do nadwyrężeń i skręceń.

Jakie struktury są najbardziej narażone przy nadmiernej pronacji?

Przy nadmiernej pronacji szczególnie narażone są: ścięgno Achillesa, rozcięgno podeszwowe, staw skokowy, kości stępu oraz pierwsza kość śródstopia. W przypadku normalnej pronacji siły działające podczas ruchu są prawidłowo zamortyzowane i nie zagrażają tym strukturom. Martwić powinieneś się dopiero w sytuacji, gdy masz nadmierną pronację – wtedy konieczna jest interwencja.

Jak mogę sprawdzić, czy mam nadmierną pronację?

Najlepiej wykonać badanie podiometryczne (badanie komputerowe stóp). Dawniej ortopeda oceniał to „na oko” po tym, jak ktoś ścierał buty podczas chodzenia. Dziś, mając dostęp do dokładnego badania komputerowego zarówno podczas stania jak i chodzenia, można dowiedzieć się o stopach znacznie więcej. Badanie podiometryczne pozwala ocenić nie tylko to, czy masz nadmierną pronację, ale również dokładnie obliczyć rozkład nacisków na podłoże w obu stopach.

Jakie są objawy nadmiernej pronacji?

Najczęstsze objawy to: dolegliwości po wewnętrznej części stopy, ból w kostce lub w kolanie, odciski umiejscowione po wewnętrznej stronie pięty lub palucha, szybsze zużycie butów po wewnętrznej stronie oraz uczucie zmęczenia stóp po aktywności fizycznej. Jeśli zauważysz te objawy, szczególnie podczas biegania lub długiego chodzenia, warto wykonać badanie podiometryczne.

Czym różnią się wkładki na nadmierną pronację od zwykłych wkładek?

Zadaniem wkładek na nadmierną pronację (tzw. wkładek supinujących) jest odciążenie wewnętrznej krawędzi stopy i bezpośrednie przeciwdziałanie nadmiernej pronacji. Mają specjalne wzmocnienie od wewnętrznej strony, które „wymusza” na stopach prawidłowe przetaczanie się. Gotowe wkładki dla pronatorów ze sklepu są tańsze, ale daleko im do ideału, bo nie są dopasowane do Twoich stóp. Znacznie lepszym rozwiązaniem są indywidualne wkładki na nadmierną pronację.

Czy buty dla pronatorów to dobre rozwiązanie?

Buty dla pronatorów to gotowy produkt dla osób z nadmierną pronacją, ale mają te same wady co gotowe wkładki – nie są w żaden sposób dopasowane do Twoich stóp (zgadza się tylko rozmiar). Problem polega też na tym, że nadpronacja u jednego biegacza może być większa niż u drugiego, a gotowe buty mają rozwiązać problem obu. Buty neutralne z indywidualnie modelowanymi wkładkami zawsze dadzą lepszy efekt niż choćby najdroższy but dla pronatorów dopasowany tylko pod kątem rozmiaru.

Ile kosztują indywidualne wkładki na nadmierną pronację?

Indywidualnie modelowane wkładki kosztują około 250-300 zł. To inwestycja, która znacząco poprawia komfort biegania i minimalizuje ryzyko kontuzji. Jeżeli dla Ciebie priorytetem jest komfort biegania i zdrowie, a nie tylko cena, nie masz się nad czym zastanawiać. To lepsze rozwiązanie niż wydawanie większych pieniędzy na specjalistyczne buty dla pronatorów, które i tak nie będą idealnie dopasowane.

Jak długo trzeba nosić wkładki na nadmierną pronację?

Większość biegaczy już po kilku tygodniach biegania we wkładkach supinujących odczuwa znaczące różnice. Nogi mniej się męczą, dotychczas przeciążone struktury zaczynają pracować prawidłowo, komfort biegania jest znacznie większy. Jednak aby utrzymać te efekty i zabezpieczyć się przed kontuzjami, wkładki powinny być stosowane regularnie podczas aktywności fizycznej. Wkładki zużywają się i wymagają wymiany co 12-18 miesięcy.