Ból kolan a stopy – kiedy przyczyny problemu warto szukać w biomechanice chodu?

Jak stopy mogą wpływać na kolana?

Stopa nie działa niezależnie od pozostałych części kończyny. Podczas każdego kroku wykonuje szereg ruchów umożliwiających między innymi amortyzację, stabilizację i przetoczenie ciężaru ciała.

Zmiana ustawienia stopy może wpływać na pozycję:

• stawu skokowego,
• podudzia,
• kolana,
• biodra,
• a pośrednio również miednicy.

Dobrym przykładem jest nadmierna pronacja stopy. Sama pronacja jest naturalnym elementem chodu. Problem może pojawić się wtedy, gdy jest nadmierna lub nie jest odpowiednio kontrolowana.

Nadmierne zapadanie się stopy do wewnątrz może współwystępować ze zwiększoną rotacją podudzia. W konsekwencji zmieniają się warunki pracy stawu kolanowego.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z pronacją będzie cierpiała z powodu bólu kolan. Biomechanika człowieka jest znacznie bardziej złożona, dlatego znaczenie ma indywidualna ocena całej kończyny.

Ból kolan podczas chodzenia – kiedy zwrócić uwagę na stopy?

Szczególnie interesujące z punktu widzenia biomechaniki są sytuacje, w których dolegliwości pojawiają się przede wszystkim podczas obciążania kończyn.

Warto zwrócić uwagę między innymi na:

• ból kolana po dłuższym chodzeniu,
• dolegliwości podczas biegania,
• dyskomfort po wielogodzinnym staniu,
• szybkie męczenie się nóg,
• uczucie niestabilności,
• nierównomierne ścieranie podeszwy butów,
• widoczne zapadanie się stóp do wewnątrz,
• różnicę w sposobie obciążania prawej i lewej nogi,
• nawracający ból stóp lub stawów skokowych występujący razem z bólem kolan.

W takich przypadkach pomocne może być wykonanie badania umożliwiającego ocenę nie tylko budowy stóp, ale również sposobu ich pracy podczas ruchu.

Dlaczego samo oglądanie stopy może nie wystarczyć?

Stopa może wyglądać prawidłowo podczas stania, a zachowywać się zupełnie inaczej podczas chodzenia. Z tego powodu w diagnostyce biomechanicznej istotna jest zarówno ocena statyczna, jak i dynamiczna.

Podczas badania stóp i analizy chodu można sprawdzić między innymi sposób rozkładania nacisku na podłoże oraz różnice pomiędzy prawą i lewą stopą.

Analiza wykonywana w ruchu pozwala zauważyć nieprawidłowości, których nie zawsze można rozpoznać wyłącznie podczas oglądania pacjenta w pozycji stojącej.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku osób aktywnych fizycznie. Podczas biegu na układ ruchu działają znacznie większe siły niż podczas spokojnego stania, dlatego pewne zaburzenia mogą ujawniać się dopiero w ruchu.

Płaskostopie a przeciążenie kolan

Jednym z problemów, które mogą wpływać na biomechanikę kończyny dolnej, jest płaskostopie. Obniżenie łuków stopy zmienia sposób jej kontaktu z podłożem oraz przenoszenia obciążenia podczas kolejnych faz kroku.

U części osób płaskostopie może współwystępować z:

• nadmierną pronacją,
• nieprawidłowym ustawieniem pięty,
• zmianą osi kończyny,
• szybszym męczeniem nóg,
• przeciążeniem okolicy kolan i bioder.

Nie można jednak przyjąć, że samo występowanie płaskostopia jest automatycznie przyczyną bólu kolana. Dlatego zamiast dobierać gotową wkładkę wyłącznie na podstawie wyglądu stopy, warto wcześniej ocenić sposób jej pracy.

Czy wkładki ortopedyczne mogą pomóc przy bólu kolan?

W wybranych przypadkach odpowiednio dobrane indywidualne wkładki ortopedyczne mogą być jednym z elementów postępowania mającego na celu poprawę warunków pracy kończyny dolnej.

Ich zadaniem może być między innymi:

• zmiana rozkładu nacisków pod stopą,
• poprawa stabilizacji,
• ograniczenie określonych przeciążeń,
• wsparcie prawidłowego przetaczania stopy,
• poprawa komfortu podczas chodzenia.

Kluczowe znaczenie ma jednak indywidualne dopasowanie wkładek. Dwie osoby zgłaszające podobny ból kolana mogą mieć całkowicie inny sposób obciążania stóp i potrzebować różnych rozwiązań.

Z tego względu gotowe wkładki dostępne w sklepach nie powinny być traktowane jako odpowiednik wkładek wykonanych na podstawie badania.

Wkładki ortopedyczne a ból kolan podczas biegania

Biegacze są grupą, w której analiza biomechaniki kończyn może być szczególnie przydatna. W czasie biegu te same ruchy wykonywane są tysiące razy podczas jednego treningu.

Nawet stosunkowo niewielka nieprawidłowość może więc prowadzić do powtarzających się przeciążeń.

Znaczenie mogą mieć:

• ustawienie stopy podczas lądowania,
• sposób jej przetaczania,
• pronacja i supinacja,
• stabilizacja stawu skokowego,
• różnice pomiędzy prawą i lewą stroną,
• rodzaj używanego obuwia.

Wkładki nie zastępują prawidłowego treningu, ćwiczeń wzmacniających ani rehabilitacji. Jeżeli jednak badanie wskazuje, że sposób pracy stopy może mieć znaczenie dla powstawania przeciążeń, indywidualnie wykonane wkładki mogą stanowić jeden z elementów kompleksowego postępowania.

Kiedy ból kolana wymaga konsultacji lekarskiej?

Nie każdy ból kolana powinien być rozpatrywany przede wszystkim pod kątem biomechaniki stóp.

Konsultacja lekarska jest szczególnie ważna, jeżeli dolegliwości:

• pojawiły się po urazie,
• są bardzo silne,
• towarzyszy im znaczny obrzęk,
• występują również w spoczynku,
• ograniczają zakres ruchu,
• wiążą się z blokowaniem kolana,
• utrzymują się lub stopniowo się nasilają.

Badanie stóp nie zastępuje diagnostyki ortopedycznej. Może natomiast dostarczyć dodatkowych informacji w przypadku dolegliwości związanych z chodzeniem i obciążaniem kończyn.

Jak wygląda dobór indywidualnych wkładek?

Pierwszym etapem powinno być określenie, w jaki sposób pacjent obciąża stopy i czy widoczne nieprawidłowości rzeczywiście wymagają korekcji.

W zależności od potrzeb mogą zostać zastosowane wkładki termoplastyczne lub wykonywane na podstawie dokładnego modelu wkładki ortopedyczne 3D.

Istotne jest, aby wkładka nie była dobierana wyłącznie według rozmiaru buta. Powinna uwzględniać między innymi budowę stopy, sposób jej obciążania, charakter występujących dolegliwości i codzienną aktywność pacjenta.

Ból kolan a stopy – warto spojrzeć na cały układ ruchu

Kolano jest tylko jednym z elementów łańcucha biomechanicznego. Na jego pracę wpływają zarówno struktury znajdujące się powyżej – między innymi biodro i miednica – jak i te znajdujące się poniżej, czyli staw skokowy oraz stopa.

Dlatego w przypadku nawracających dolegliwości pojawiających się podczas chodzenia czy biegania warto analizować cały sposób poruszania się, a nie wyłącznie bolesne miejsce.

Osoby, które chcą sprawdzić sposób obciążania stóp i wykonać wkładki ortopedyczne w Krakowie, mogą skorzystać z badania stóp oraz analizy chodu. Na podstawie wyników można ocenić, czy biomechanika stóp może być jednym z czynników mających znaczenie dla występujących przeciążeń oraz czy zastosowanie indywidualnych wkładek jest w danym przypadku zasadne.