Ból kręgosłupa a nieprawidłowe ustawienie stóp – jaki jest związek?

Dlaczego ustawienie stóp może wpływać na kręgosłup?

Ludzkie ciało podczas stania i chodzenia nie składa się z niezależnych od siebie elementów. Stopa wpływa na ustawienie stawu skokowego, ten na położenie podudzia i kolana, a następnie biodra oraz miednicy.

Miednica stanowi natomiast podstawę dla kręgosłupa.

Jeżeli jedna ze stóp jest ustawiona inaczej albo obciążenie kończyn jest wyraźnie asymetryczne, organizm może próbować kompensować tę różnicę zmianą ustawienia kolejnych segmentów ciała.

Przykładowo nadmierne zapadanie się stopy do wewnątrz może wpływać na rotację kończyny dolnej. Zmiany te mogą przenosić się w kierunku kolana i biodra, a w określonych sytuacjach również zmieniać sposób ustawienia miednicy.

Dlatego podczas oceny przewlekłych przeciążeń nie zawsze wystarczy skoncentrować się wyłącznie na miejscu, w którym pojawia się ból.

Płaskostopie a ból kręgosłupa

Jednym z problemów często analizowanych w kontekście biomechaniki całego układu ruchu jest płaskostopie.

Naturalne łuki stopy uczestniczą między innymi w amortyzacji i prawidłowym przenoszeniu obciążeń podczas chodzenia. Ich obniżenie może zmieniać sposób pracy stopy oraz rozkład nacisku na podłoże.

Więcej o tym problemie można przeczytać w artykule dotyczącym płaskostopia i diagnostyki stóp.

Nie każda osoba z płaskostopiem będzie odczuwała ból pleców. U części pacjentów obniżenie łuków stopy nie powoduje większych dolegliwości. W innych przypadkach może jednak występować razem z nieprawidłowym ustawieniem pięt, nadmierną pronacją, przeciążeniem kończyn lub asymetrią chodu.

Dlatego samo stwierdzenie „mam płaskostopie” nie wystarcza do określenia źródła bólu kręgosłupa. Ważniejsze jest sprawdzenie, jak stopy rzeczywiście zachowują się podczas stania i chodzenia.

Asymetria obciążenia stóp a ustawienie miednicy

Szczególną uwagę warto zwrócić na sytuację, w której prawa i lewa stopa obciążane są w inny sposób.

Organizm może kompensować taką asymetrię poprzez zmianę ustawienia kolan, bioder albo miednicy. Niekiedy pacjent ma nawet wrażenie, że jedna noga jest krótsza od drugiej, mimo że rzeczywista długość kości może być bardzo podobna.

Przyczyną może być wówczas tzw. funkcjonalna asymetria wynikająca między innymi ze sposobu ustawienia miednicy lub pracy kończyn.

Z tego względu przed zastosowaniem podwyższenia pod jedną stopę czy samodzielnym zakupem wkładek warto dokładnie określić źródło problemu.

Nieprawidłowo dobrana korekcja może bowiem zmienić ustawienie całego układu ruchu w sposób, który nie będzie korzystny.

Jakie objawy mogą sugerować, że warto zbadać stopy?

Szczególnie warto pomyśleć o ocenie biomechaniki, jeżeli oprócz bólu kręgosłupa pojawia się również ból lub zmęczenie stóp po chodzeniu, nierównomierne ścieranie podeszwy butów, wyraźne zapadanie stóp do wewnątrz, asymetryczne ustawienie pięt, częste przeciążenia kolan lub bioder, dyskomfort po długim staniu albo wrażenie nierównego obciążania prawej i lewej strony ciała.

Obecność jednego z tych objawów nie oznacza jeszcze, że przyczyną bólu pleców są stopy. Jest jednak wskazaniem do dokładniejszej oceny sposobu stania i poruszania się.

Dlaczego analiza chodu jest ważniejsza niż samo obejrzenie stopy?

Stopa może wyglądać zupełnie inaczej w spoczynku niż w czasie ruchu.

Dlatego diagnostyka biomechaniczna powinna uwzględniać zarówno ocenę statyczną, jak i dynamiczną. Podczas komputerowego badania stóp i analizy chodu można ocenić między innymi sposób rozłożenia nacisków na podłoże oraz różnice pomiędzy prawą i lewą stopą.

Badanie podczas chodzenia pokazuje również, jak zmienia się obciążenie stopy w kolejnych fazach kroku.

To istotne, ponieważ niektóre zaburzenia biomechaniczne stają się widoczne dopiero podczas ruchu. Osoba stojąca nieruchomo może prezentować stosunkowo prawidłowe ustawienie stóp, a podczas chodzenia może pojawiać się na przykład nadmierna pronacja lub asymetryczne przetaczanie stóp.

Ból kręgosłupa podczas długiego stania

Problemy związane z biomechaniką stóp mogą być szczególnie odczuwalne przez osoby spędzające wiele godzin w pozycji stojącej.

Dotyczy to między innymi pracowników handlu, gastronomii, ochrony zdrowia, produkcji czy usług.

Jeżeli stopa nie rozkłada obciążeń prawidłowo, wielogodzinne stanie może prowadzić do stopniowego narastania zmęczenia nie tylko w obrębie stóp i łydek, ale również wyżej – w kolanach, biodrach i plecach.

Znaczenie ma również obuwie. Nawet prawidłowo wykonane wkładki nie powinny być stosowane w przypadkowych butach, które nie zapewniają odpowiedniej przestrzeni i stabilizacji. Więcej informacji na ten temat znajduje się w poradniku jak dobrać odpowiednie obuwie do wkładek ortopedycznych.

Czy wkładki ortopedyczne mogą pomóc przy bólu kręgosłupa?

W przypadku części pacjentów indywidualnie dopasowane wkładki mogą być elementem postępowania ukierunkowanego na poprawę biomechaniki kończyn dolnych.

Ich zadaniem nie jest jednak „leczenie kręgosłupa” jako takiego.

Odpowiednio wykonane indywidualne wkładki ortopedyczne mogą wpływać na sposób podparcia stopy, rozkład nacisków, stabilizację oraz warunki pracy kończyn podczas chodzenia.

Jeżeli badanie wykazuje wyraźną asymetrię lub zaburzenia biomechaniczne, zmiana sposobu podparcia stóp może mieć znaczenie również dla wyżej położonych części układu ruchu.

Kluczowe jest jednak słowo „indywidualne”.

Wkładka kupiona bez badania wyłącznie dlatego, że pacjenta boli kręgosłup, nie daje informacji o tym, czy zastosowana korekcja jest rzeczywiście potrzebna.

Wkładki termoplastyczne czy wkładki 3D?

Dobór technologii powinien zależeć od wyników badania oraz potrzeb konkretnej osoby.

W pracowni dostępne są między innymi wkładki termoplastyczne modelowane indywidualnie oraz wkładki ortopedyczne wykonywane na podstawie badania i modelu 3D.

W obu przypadkach najważniejszym etapem jest wcześniejsza diagnostyka. Dopiero na jej podstawie można określić miejsca wymagające wsparcia, korekcji lub odciążenia.

Aktualne informacje dotyczące badań i poszczególnych usług można sprawdzić w cenniku pracowni wkładek ortopedycznych.

Czy wkładki zastępują fizjoterapię?

Nie. W przypadku dolegliwości kręgosłupa wkładki mogą być tylko jednym z elementów szerszego postępowania.

W zależności od źródła problemu potrzebne mogą być również ćwiczenia, fizjoterapia, poprawa ergonomii pracy, zmiana nawyków ruchowych czy konsultacja lekarska.

Jeżeli przyczyną bólu jest na przykład uraz, przepuklina krążka międzykręgowego, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe albo inna choroba, sama zmiana sposobu podparcia stóp nie rozwiąże problemu.

Szczególnie ważna jest konsultacja lekarska przy silnym lub nagłym bólu, dolegliwościach po urazie, osłabieniu kończyn, zaburzeniach czucia, bólu promieniującym lub innych niepokojących objawach neurologicznych.

Stopy, kolana, biodra i kręgosłup tworzą jeden łańcuch

Przy przewlekłych przeciążeniach warto patrzeć na ciało szerzej niż tylko przez pryzmat miejsca występowania bólu.

Stopy podczas każdego kroku mają kontakt z podłożem i wpływają na sposób przenoszenia obciążeń przez cały układ ruchu. Ich nieprawidłowa praca może być jednym z wielu elementów mających znaczenie dla ustawienia kolan, bioder, miednicy oraz kręgosłupa.

Dlatego osoby cierpiące na nawracający ból pleców, szczególnie połączony z bólem stóp, szybkim zmęczeniem nóg lub widoczną asymetrią chodu, mogą rozważyć wykonanie analizy biomechanicznej.

W pracowni wkładek ortopedycznych w Krakowie przy ul. Kapelanka możliwe jest wykonanie komputerowego badania stóp, analizy statycznej i dynamicznej oraz dobór indywidualnego rozwiązania na podstawie wyników diagnostyki.

Najważniejsze jest ustalenie, czy sposób pracy stóp rzeczywiście ma znaczenie dla występujących przeciążeń. Dopiero wtedy można zdecydować, czy indywidualne wkładki powinny stać się jednym z elementów dalszego postępowania.