Metatarsalgia – skąd bierze się ból śródstopia i jak odciążyć przodostopie?

Co to jest metatarsalgia?

Kości śródstopia znajdują się pomiędzy palcami a tylną częścią stopy. Podczas chodzenia, a szczególnie podczas fazy odbicia, ich okolica przenosi znaczne obciążenia.

Jeżeli nacisk nie rozkłada się równomiernie, część przodostopia może być przeciążana bardziej niż pozostałe obszary.

Metatarsalgia może objawiać się między innymi:

• bólem pod przodostopiem,
• pieczeniem w okolicy śródstopia,
• uczuciem przeciążenia podczas chodzenia,
• bólem nasilającym się podczas stania,
• dyskomfortem podczas biegania,
• nadwrażliwością pod głowami kości śródstopia,
• powstawaniem zgrubień, modzeli lub odcisków.

Dolegliwości mogą dotyczyć jednej lub obu stóp i mieć różne nasilenie.

Dlaczego boli śródstopie?

Nie istnieje jedna przyczyna metatarsalgii. Często jest ona wynikiem połączenia kilku czynników.

Jednym z najważniejszych jest nadmierne przeciążanie przedniej części stopy.

Może dochodzić do niego na przykład podczas wielogodzinnego stania, intensywnych spacerów, biegania czy wykonywania pracy wymagającej ciągłego poruszania się.

Duże znaczenie ma również sposób, w jaki stopa przetacza się podczas każdego kroku.

Jeżeli większa część nacisku koncentruje się pod określonymi głowami kości śródstopia, tkanki znajdujące się w tym obszarze są wielokrotnie obciążane.

Właśnie dlatego w przypadku nawracającego bólu warto ocenić rzeczywisty rozkład nacisków, a nie tylko miejsce występowania dolegliwości.

Płaskostopie poprzeczne a ból przodostopia

Jednym z problemów często współwystępujących z bólem przedniej części stopy jest płaskostopie poprzeczne.

W takiej sytuacji zmienia się kształt przedniej części stopy i sposób rozkładania obciążeń pod głowami kości śródstopia.

Efektem mogą być między innymi:

• pieczenie przodostopia,
• ból podczas chodzenia,
• uczucie rozpierania w przedniej części buta,
• nawracające modzele,
• odciski,
• większa wrażliwość podeszwy stopy.

Więcej informacji na temat tego problemu znajduje się w osobnym poradniku dotyczącym płaskostopia poprzecznego i jego leczenia.

Nie należy jednak zakładać, że każda metatarsalgia jest wynikiem płaskostopia poprzecznego. Ból może mieć również inne źródło, dlatego potrzebna jest indywidualna ocena stopy.

Metatarsalgia czy nerwiak Mortona?

Ból przodostopia może być również związany z nerwiakiem Mortona.

Oba problemy mogą powodować dolegliwości w podobnej okolicy, jednak ich charakter może się różnić.

W przypadku nerwiaka Mortona częściej pojawia się pieczenie, kłucie, drętwienie lub uczucie przypominające obecność kamyka w bucie. Dolegliwości mogą promieniować w kierunku palców.

Szczegółowo opisaliśmy ten problem w artykule nerwiak Mortona – objawy, przyczyny i wpływ biomechaniki stóp.

Samodzielne rozróżnienie przyczyny bólu nie zawsze jest możliwe. Jeśli występuje silny, długotrwały ból, drętwienie, zaburzenia czucia albo dolegliwości nasilają się mimo ograniczenia obciążenia, wskazana jest konsultacja medyczna.

Czy buty mogą powodować ból śródstopia?

Obuwie ma duży wpływ na sposób obciążania przedniej części stopy.

Szczególnym przykładem są buty na wysokim obcasie. Podniesienie pięty powoduje przeniesienie większej części ciężaru ciała w kierunku przodostopia.

Problemem mogą być także buty:

• z bardzo wąskim noskiem,
• zbyt małe,
• sztywne,
• niedopasowane do kształtu stopy,
• niewystarczająco amortyzujące podczas określonej aktywności.

Długotrwałe używanie źle dopasowanego obuwia może zwiększać dyskomfort, szczególnie jeżeli stopa już wcześniej wykazuje nieprawidłowy rozkład obciążeń.

Warto pamiętać, że także indywidualne wkładki wymagają odpowiedniego obuwia. But powinien zapewniać wystarczającą ilość miejsca i stabilne podparcie.

Modzele pod śródstopiem – ważna wskazówka

Skóra stopy reaguje na powtarzający się nacisk.

Dlatego nawracające zgrubienia i modzele pojawiające się w konkretnym miejscu mogą wskazywać, że dany obszar jest regularnie bardziej obciążany.

Szczególnie charakterystyczne są modzele pod głowami kości śródstopia.

Samo mechaniczne usuwanie zrogowaciałej skóry może przynieść czasową poprawę, ale jeżeli przyczyna przeciążenia nie zostanie zmieniona, problem może powracać.

W takich przypadkach warto sprawdzić, jak faktycznie rozkłada się nacisk pod stopą podczas stania i chodzenia.

Jak sprawdzić, która część stopy jest przeciążona?

Jedną z metod jest komputerowa analiza rozkładu nacisków.

Badanie pozwala zobaczyć, które obszary stopy są najmocniej obciążane oraz czy występują istotne różnice pomiędzy prawą i lewą stroną.

Istotna jest zarówno analiza w pozycji stojącej, jak i podczas ruchu.

Stopa może bowiem wyglądać prawidłowo podczas spokojnego stania, ale zupełnie inaczej pracować w trakcie chodu.

W pracowni przed wykonaniem indywidualnych wkładek ortopedycznych można ocenić budowę stopy oraz sposób rozkładania nacisku podczas obciążenia.

Dzięki temu ewentualne elementy odciążające mogą zostać dobrane do konkretnej stopy, a nie tylko do numeru obuwia.

Jak odciążyć bolące śródstopie?

Sposób postępowania zależy przede wszystkim od przyczyny dolegliwości.

W przypadku przeciążeń pomocne może być czasowe ograniczenie aktywności wywołującej ból oraz zmiana niewłaściwego obuwia. Znaczenie ma też odpowiednia przestrzeń dla przodostopia i unikanie sytuacji, w których niemal cały ciężar ciała przenoszony jest na przednią część stopy.

Jeżeli badanie wskazuje na nieprawidłowy rozkład nacisku, jednym z rozważanych rozwiązań mogą być indywidualne wkładki.

Ich zadaniem może być między innymi:

• zmiana rozkładu nacisku pod stopą,
• odciążenie nadmiernie obciążonych miejsc,
• poprawa podparcia stopy,
• zwiększenie komfortu podczas chodzenia.

W przypadku problemów dotyczących łuku poprzecznego stosowane są również odpowiednio dobrane elementy wspierające przodostopie. Ich położenie ma znaczenie, dlatego przypadkowe zastosowanie gotowej wkładki nie zawsze przynosi oczekiwany efekt.

Wkładki na metatarsalgię – dlaczego powinny być dopasowane indywidualnie?

Dwie osoby odczuwające ból dokładnie w tym samym miejscu mogą mieć zupełnie inny rozkład nacisków.

U jednej problem może być związany z płaskostopiem poprzecznym, u innej z budową stopy, sposobem przetaczania, aktywnością sportową albo inną deformacją.

Dlatego wkładki powinny być projektowane na podstawie badania.

Na stronie dotyczącej indywidualnych wkładek na płaskostopie można przeczytać więcej o sposobie dopasowania wkładek do konkretnego rozkładu obciążeń.

Celem nie powinno być stworzenie jak najbardziej „miękkiej” wkładki, ale uzyskanie odpowiedniego podparcia oraz odciążenia miejsc, które rzeczywiście tego wymagają.

Metatarsalgia u osób aktywnych fizycznie

Na ból przodostopia narażone mogą być również osoby regularnie biegające lub uprawiające sporty wymagające częstych zmian kierunku ruchu i odbijania się od podłoża.

Podczas biegu liczba powtarzających się obciążeń jest bardzo duża.

Znaczenie może mieć:

• zwiększenie kilometrażu treningowego,
• nagła zmiana intensywności,
• twarde podłoże,
• nieodpowiednie obuwie,
• sposób przetaczania stopy,
• ograniczona regeneracja.

W przypadku osób aktywnych wkładka musi dodatkowo współpracować z konkretnym rodzajem buta. Więcej informacji znajduje się w poradniku dotyczącym wkładek ortopedycznych dla biegaczy.

Kiedy ból śródstopia powinien skłonić do wizyty u specjalisty?

Okazjonalny dyskomfort po wyjątkowo długim spacerze nie musi oznaczać poważnego problemu.

Diagnostykę warto jednak rozważyć, jeśli ból regularnie powraca, utrudnia chodzenie albo pojawia się coraz szybciej podczas codziennej aktywności.

Szczególnej uwagi wymagają:

• silny lub narastający ból,
• obrzęk,
• drętwienie palców,
• zaburzenia czucia,
• ból występujący również w spoczynku,
• dolegliwości po urazie,
• nagłe ograniczenie możliwości obciążenia stopy.

W takich przypadkach konieczne może być wykluczenie innych przyczyn, takich jak uraz, złamanie przeciążeniowe, zmiany stawowe czy problemy neurologiczne.

Ból śródstopia – najważniejsze jest znalezienie źródła przeciążenia

Metatarsalgia jest określeniem bólu przodostopia, a nie jedną konkretną diagnozą.

Dlatego skuteczne postępowanie powinno zaczynać się od odpowiedzi na pytanie: dlaczego właśnie ten fragment stopy jest nadmiernie obciążany?

U jednej osoby przyczyną może być płaskostopie poprzeczne, u innej źle dopasowane obuwie, charakter wykonywanej pracy, sposób chodzenia albo intensywna aktywność sportowa.

Jeżeli ból śródstopia regularnie powraca, warto wykonać ocenę sposobu obciążania stóp.

W pracowni wkładek ortopedycznych w Krakowie możliwe jest przeprowadzenie badania stóp oraz dobranie indywidualnego rozwiązania do wyników analizy.

Odpowiednio wykonane wkładki mogą pomóc w zmianie rozkładu nacisku i odciążeniu nadmiernie obciążanych obszarów przodostopia. Najważniejsze jest jednak, aby sposób korekcji wynikał z rzeczywistej biomechaniki stopy, a nie wyłącznie z miejsca występowania bólu.