Supinacja stopy – objawy, ścieranie butów i przeciążenia zewnętrznej krawędzi stopy

Co to jest supinacja stopy?

Podczas każdego kroku stopa wykonuje wiele niewielkich ruchów.

Pronacja umożliwia jej między innymi dopasowanie się do podłoża i amortyzację. Supinacja natomiast pomaga stopie stać się bardziej sztywną przed fazą odbicia.

Oba ruchy są więc fizjologiczne i potrzebne.

Problem nie polega na tym, że stopa supinuje, lecz na sytuacji, w której ruch jest nadmierny albo stopa przez zbyt dużą część fazy podporu pozostaje ustawiona na zewnętrznej krawędzi.

Takie zjawisko bywa określane jako nadmierna supinacja lub underpronation.

Dla porównania warto przeczytać również artykuł dotyczący pronacji stopy.

Jak wygląda stopa supinująca?

U części osób można zauważyć charakterystyczne ustawienie stopy podczas stania lub chodzenia.

Pięta może być ustawiona bardziej do wewnątrz, a ciężar ciała przenoszony w większym stopniu na zewnętrzną stronę stopy.

Często współwystępuje również wysoki łuk podłużny.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z wysokim podbiciem jest „supinatorem”.

Podobnie nie można rozpoznać nadmiernej supinacji wyłącznie na podstawie jednego zdjęcia stopy.

Znacznie ważniejsze jest to, jak stopa zachowuje się podczas dynamicznego obciążenia.

Jakie objawy może powodować nadmierna supinacja?

Objawy mogą być bardzo różne.

Najczęściej obserwuje się:

• ból zewnętrznej krawędzi stopy,
• dyskomfort w okolicy bocznej kostki,
• szybsze męczenie stóp,
• napięcie mięśni po zewnętrznej stronie podudzia,
• nawracające podwijanie kostki,
• modzele po zewnętrznej stronie stopy,
• większe obciążenie pięty,
• ból przodostopia,
• nierównomierne zużywanie obuwia.

U części osób występuje również wrażenie, że stopa jest bardzo sztywna i słabo amortyzuje kontakt z podłożem.

Wysoko wysklepiona stopa może powodować zwiększone obciążenie pięty, przodostopia oraz zewnętrznych obszarów stopy.

Supinacja a ścieranie butów

Podeszwa buta może dostarczać pewnych informacji o sposobie chodzenia, ale nie powinna być traktowana jako narzędzie diagnostyczne.

U osoby, która mocniej obciąża zewnętrzną część stopy, większe zużycie może być widoczne po bocznej stronie podeszwy.

Szczególnie często można zauważyć ścieranie zewnętrznego fragmentu pięty.

Trzeba jednak zachować ostrożność.

Kontakt pięty z podłożem często naturalnie rozpoczyna się od jej tylno-zewnętrznej części. Niewielkie zużycie tego obszaru nie oznacza automatycznie nadmiernej supinacji.

Znaczenie ma dopiero cały wzorzec zużycia buta oraz zachowanie stopy podczas chodzenia.

Czy wysokie podbicie oznacza supinację?

Wysoki łuk podłużny stopy, czyli stopa wydrążona, często wiąże się z bardziej sztywną konstrukcją stopy.

Taka stopa może mieć mniejszą zdolność do naturalnego spłaszczania się i amortyzacji podczas kontaktu z podłożem.

W efekcie większe obciążenie może być przenoszone na piętę, przodostopie i boczną krawędź.

Nie każda osoba z wysokim łukiem ma jednak objawy.

U części osób jest to po prostu indywidualna cecha budowy, która przez całe życie nie powoduje większych problemów.

Jeżeli natomiast pojawia się ból, niestabilność albo częste skręcenia kostki, warto dokładniej ocenić sposób pracy stopy. Wysokie łuki mogą u części pacjentów wiązać się z niestabilnością stawu skokowego.

Supinacja a skręcenia kostki

Jednym z problemów często kojarzonych z nadmiernym obciążaniem zewnętrznej krawędzi stopy są nawracające skręcenia stawu skokowego.

Jeżeli stopa pozostaje sztywna i ustawiona bardziej na zewnętrznej stronie, nierówność podłoża może łatwiej spowodować dalsze podwinięcie.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba supinująca będzie regularnie skręcała kostkę.

Przyczyną nawracających urazów mogą być również:

• uszkodzone więzadła,
• osłabienie mięśni,
• zaburzenia propriocepcji,
• niewystarczająca rehabilitacja,
• ograniczona ruchomość stawu skokowego.

Dlatego warto traktować ustawienie stopy jako jeden z elementów większej układanki.

Więcej na ten temat opisaliśmy w artykule nawracające skręcenia kostki – kiedy warto zbadać stopy i chód?.

Dlaczego zewnętrzna krawędź stopy może boleć?

Jeżeli podczas chodzenia duża część nacisku regularnie przechodzi przez zewnętrzną stronę stopy, znajdujące się tam struktury mogą być przeciążane.

Dolegliwości mogą pojawiać się w okolicy:

• piątej kości śródstopia,
• bocznej części pięty,
• ścięgien strzałkowych,
• stawu skokowego,
• bocznej części przodostopia.

Sam ból zewnętrznej krawędzi nie oznacza jednak, że przyczyną jest supinacja.

Podobne objawy mogą występować przy urazach, przeciążeniach ścięgien, złamaniach zmęczeniowych czy innych problemach ortopedycznych.

Jeżeli ból jest silny, pojawił się po urazie albo uniemożliwia normalne obciążanie stopy, potrzebna jest diagnostyka medyczna.

Supinacja a odciski i modzele

Miejsce powstawania modzeli może być jednym z sygnałów wskazujących na powtarzające się przeciążenie.

Przy nadmiernym obciążaniu bocznej części stopy zrogowacenia mogą pojawiać się między innymi w okolicy piątej głowy kości śródstopia albo zewnętrznej części pięty.

Nie można jednak na tej podstawie samodzielnie rozpoznać supinacji.

Modzel mówi przede wszystkim o miejscu powtarzającego się nacisku.

Dopiero analiza całego sposobu chodzenia pomaga ustalić, z czego ten nacisk wynika.

Supinacja u biegaczy

Temat pronacji i supinacji jest szczególnie popularny wśród biegaczy.

W sklepach można spotkać buty opisane jako przeznaczone dla określonego rodzaju stopy, jednak rzeczywista biomechanika biegu jest znacznie bardziej skomplikowana.

Podczas biegu znaczenie ma między innymi:

• miejsce kontaktu stopy z podłożem,
• prędkość biegu,
• kadencja,
• ruch stawu skokowego,
• ustawienie kolana,
• rodzaj nawierzchni,
• konstrukcja obuwia,
• zmęczenie.

Dlatego przypisanie biegacza wyłącznie do kategorii „pronator” lub „supinator” może być zbyt dużym uproszczeniem.

Na stronie znajduje się osobny poradnik dotyczący wkładek ortopedycznych dla biegaczy.

Jak sprawdzić, czy stopa rzeczywiście nadmiernie supinuje?

Najwięcej informacji daje analiza dynamiczna.

Podczas badania można obserwować sposób kontaktu pięty z podłożem, przetaczanie stopy oraz kierunek przenoszenia ciężaru w stronę przodostopia.

Komputerowa analiza nacisku może również pokazać, które obszary stopy przenoszą największe obciążenie.

Warto porównać obie strony, ponieważ prawa i lewa stopa nie zawsze funkcjonują identycznie.

Przed wykonaniem indywidualnych wkładek ortopedycznych oceniana jest statyka i dynamika stóp.

Dzięki temu decyzja o korekcji nie musi opierać się wyłącznie na wyglądzie buta czy wysokości podbicia.

Czy wkładki mogą pomóc przy nadmiernej supinacji?

W wybranych przypadkach tak.

Celem wkładki może być poprawa stabilności, zmiana sposobu rozłożenia nacisku oraz lepsze wykorzystanie powierzchni podparcia stopy.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z wysokim podbiciem potrzebuje wkładek.

Jeżeli stopa nie powoduje bólu, dobrze amortyzuje i pozostaje stabilna, sama nietypowa budowa nie musi wymagać korekcji.

Wkładki powinny być stosowane przede wszystkim wtedy, gdy badanie pokazuje rzeczywiste przeciążenia albo niestabilność i istnieje konkretny cel ich zastosowania.

Ważne: wkładka supinująca nie jest wkładką na supinację

Nazewnictwo może być mylące.

Określenie „wkładka supinująca” często oznacza wkładkę stosowaną przy nadmiernej pronacji, której zadaniem jest ograniczenie zapadania się stopy do wewnątrz.

Nie oznacza więc automatycznie produktu przeznaczonego dla osoby z nadmierną supinacją.

To kolejny argument przeciwko samodzielnemu wybieraniu wkładek wyłącznie na podstawie nazwy produktu.

Na stronie znajduje się również osobny materiał wyjaśniający działanie wkładek supinujących.

Jakie buty przy nadmiernej supinacji?

Najważniejszy jest komfort, stabilność oraz odpowiednia ilość miejsca dla stopy.

Nie powinno się dobierać obuwia wyłącznie na podstawie napisu „dla supinatora”.

Warto zwrócić uwagę na:

• stabilne trzymanie pięty,
• odpowiednią szerokość,
• amortyzację dostosowaną do aktywności,
• brak punktowego ucisku,
• miejsce na indywidualną wkładkę,
• zużycie podeszwy.

W przypadku biegaczy szczególnie ważne jest sprawdzanie butów używanych podczas treningu.

Na badanie warto więc zabrać obuwie, w którym dolegliwości pojawiają się najczęściej.

Czy ćwiczenia pomagają przy supinacji?

Jeżeli problemowi towarzyszy niestabilność kostki, samo zastosowanie wkładki może nie być wystarczające.

Znaczenie mogą mieć również ćwiczenia poprawiające:

• równowagę,
• kontrolę stawu skokowego,
• siłę mięśni,
• propriocepcję,
• reakcję stopy na nierówne podłoże.

Jest to szczególnie ważne po przebytych skręceniach.

Wkładka może poprawić warunki podparcia, ale nie zastępuje prawidłowej rehabilitacji.

Kiedy udać się do specjalisty?

Konsultację warto rozważyć, jeżeli pojawia się:

• nawracający ból zewnętrznej części stopy,
• częste podwijanie kostki,
• wyraźna niestabilność,
• silny ból podczas chodzenia,
• szybko postępująca zmiana kształtu stopy,
• osłabienie mięśni,
• zaburzenia czucia,
• znacząca różnica pomiędzy obiema stopami.

Szczególnie ważne jest dokładniejsze badanie przy bardzo wysokich łukach, które pojawiły się lub nasilają się z czasem. Stopa wydrążona może być czasami związana z chorobami neurologicznymi lub ortopedycznymi.

Supinacja stopy – nie diagnozuj jej tylko po podeszwie buta

Ścieranie zewnętrznej części buta, wysokie podbicie czy modzel przy piątej kości śródstopia mogą być wskazówkami, ale nie wystarczają do jednoznacznego określenia sposobu pracy stopy.

Supinacja jest naturalnym ruchem. Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy stopa pozostaje nadmiernie sztywna, obciąża zewnętrzną krawędź i powoduje dolegliwości lub niestabilność.

W pracowni wkładek ortopedycznych w Krakowie można wykonać komputerowe badanie stóp oraz analizę statyczną i dynamiczną.

Dzięki temu można sprawdzić, jak rzeczywiście przebiega przetaczanie stopy, które miejsca są przeciążane oraz czy potrzebne są indywidualne wkładki.

Najważniejsze jest nie samo przypisanie stopy do kategorii „supinująca”, ale ustalenie, czy jej sposób pracy rzeczywiście prowadzi do przeciążeń i czy wymaga korekcji.